“Askerî Devrim”in şafağında Osmanlılar, hasımlarından her zaman çok daha kalabalık orduları sahaya sürerek askerî üstünlük kurmayı başarmışlardı. Seferber edilen 7080 bin kişilik orduların neredeyse yüzde yetmişini timarlı sipahiler oluşturuyor, sahadaki Osmanlı zaferlerini bu birlikler taçlandırıyordu. Dönemin en başarılı vergi toplama aygıtını ge...

“Bu kitap bir düşünce kitabı değil, bir anlama kitabıdır.” Mircea Eliade bu cümleyi bir tevazu ifadesi olarak değil, açık bir karşı çıkış olarak yazar. Herkesin Bildiği Şeyler Üzerine Düşünceler, Avrupa’nın yeni bir dünyaya doğru yöneldiği, eski anlamların çözülüp yenilerinin henüz kurulmadığı bir arayışlar döneminin içinden seslenir. Eliade bu...

Mahur Beste Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 1944-1945 yıllarında Ülkü dergisinde tefrika halinde yayımlanırken yarım kalan ilk romanı ... Romanın yayımlanmaya başladığı sırada Tanpınar, öğrencisi ve dostu Mehmet Kaplan’a gönderdiği bir mektupta şöyle yazar: “Mahur Beste adlı bir yolculuğa çıktık, Ülkü’de. Canım neler, ne tembellikler istiyor, ben nel...

Anadolu’nun İslâmlaşma serüveni yalnızca siyasî fetihlerin ve askerî başarıların tarihi değildir. Bu toprakların rûh dünyasını inşa eden asıl güçlerden biri tasavvuf geleneği ve tarîkatlardır. Selçuklular devrinden itibaren Mâverâünnehir’den, Horasan’dan, Hârizm’den ve İslâm coğrafyasının farklı ilim merkezlerinden yola çıkan şeyhler ve dervişler,...

Irmakları dökülüyor gençliğimin, dökülsün. Ne hazin bugün ateş, oysa yarın bir külsün Deyip sustu sükûnet giydiren boyunduruk Alınyazısını kötü bitiren bir sonbahar Kalkıp gideceğim buradan, gölgeler soğuk. Ters Akıntı, modern hayatın insanı kuşatan yalnızlığına, kapitalizmin görünmez tahakkümüne karşı; savaşların, göçlerin, adaletsizlikleri...

İslâm tarihi, tasavvuf ve edebiyat araştırmalarının “bilge sesi” olarak tanınan, kırk yılı aşkın bir süre Tahran Üniversitesi’nde dersler veren ünlü İranlı âlim Abdülhüseyn Zerrînkûb elinizdeki kitapta tasavvufu; tarihi, kültürü ve edebiyatıyla birlikte inceliyor. Zerrînkûb, hem manevi hem de entelektüel bir hareket olarak İslâm tasavvufunun son...

“Sebebini bilmiyorum ama, tâ küçüklüğümden beri bu zümrenin sevgisi ruhumda dalgalanıp durmakta, sözleri her zaman gönlümü ferahlandırmaktadır. ‘Kişi sevdiği ile beraberdir’ hadisinde işaret olunan hususa bel bağlayarak, sûfîlerin sözlerini derleyip ortaya koydum. Çünkü öyle bir zamanda yaşıyoruz ki, bu tarz sözler büsbütün perde arkasında kalmakta...

İsbat-ı vâcib, din ve felsefenin temel meselelerindendir. İslam düşünce tarihi çerçevesinde klasik literatür, Allah’ın varlığından çok birliğine ve sıfatlarına odaklanmış bir muhtevaya sahipti. Modernleşme dönemi ile birlikte isbat-ı vâcib meselesi farklı bir safhaya evrilmiş; Batıda meydana gelen değişim ve dönüşüm esasen tanrı telakkisi ve ilahî...

Dil ve kültür tarihi konularında yazılmış makalelerin yer aldığı bu kitap dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, dilbilgisine ilişkin konular ile bazı morfemlerin yapıları ve işlevleri incelenmiştir. Kutadgu Bilig üzerine yapılan incelemelerden oluşan ikinci bölümde,Kutadgu Bilig’in genel niteliklerine ilişkin yazılarla birlikte, bu eserde ye...

Son devir Osmanlı eğitim seferberliğinde II. Abdülhamid’in saltanat yıllarının (1876-1909) hususî bir yeri vardır. Bu dönem merkezîleşme, İslâmlaşma, hilafet siyaseti, mevcut kurum ve yapıların yeniden düzenlenmesi, yeni kurum ve fikirlerin ortaya çıkması gibi gelişmelerin yanı sıra bütün bunlarla irtibatlı olarak kitlesel-modern eğitimin de yenide...

Tasavvufun tarikatlar şeklinde örgütlenmeye başladığı XII. yüzyıldan itibaren Nakşbendiyye, Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düşüncesi, özellikle XV. yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmış ve bir müddet sonra İstanbul’un gündelik hayatında yerini alarak Os...

İşrâkî felsefe, İslâm düşüncesinde Şehâbeddîn Sühreverdî el-Maktûl (ö. 587/1191) tarafından kurulan bir hikmet öğretisinin adıdır. Bu çalışmada işrâkî felsefe ve onun özgün yönlerinden biri olan misâl âlemi,Şeyhu’l-işrâk olarak da anılan Sühreverdî özelinde ve sistemi içinde açık biçimde yer verdiği baş eseri Hikmetü’l-işrâk merkeze alınarak incele...

Şeyh Necmeddîn-i Dâye Kübrevî gelenek içinde yetişmiş önemli sûfîlerden birisi olup, İbnü'l-Arabî, Mevlânâ Celâleddîn, Sadreddîn-i Konevî, Fahreddîn-i Irâkî ve Evhâdüddîn-i Kirmânî gibi Anadolu'da Müslümanlığın yerleşmesine ve tasavvuf anlayışının teşekkülüne tesir eden mutasavvıfların büyüklerindendir. Fars nesrinin şaheserlerinden kabul edilen Mi...

“Siyaset Arapça kökenli bir kelimedir, anlamı da at terbiye sanatıdır, ama insan terbiye etme sanatıdır da denir. Halkımız siyasetten kurnazlık anlamı da çıkarır” der Bülent Daver. Carl Schmitt “Siyaset, düşmanı tesbit etme sanatı”, Winston Churchill “Siyaset yarın, gelecek hafta, gelecek yıl neler olacağını tahmin etme yeteneği, söyledikleri doğru...

Karşılaştırmalı Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü, başta dil bilgisi terimleri sözlükleriyle dil bilgisi kitapları olmak üzere, 36 kitap ve 65 makalenin taranmasından elde edilen terimlerin değerlendirilmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu tarama sonucunda belirlenen terimler, 473 madde halinde sözlüğe alınmıştır. Her madde başının yanına terimin Osmanlıca ve...

“Biz seni aldığımız bir kararla sevmedik, kendimizi seni seviyor bulduk. Bu böyle gitsin tamam mı? Tamam biraz tafra, biraz küslük, bütün bunları hak ettik amenna. Ama biz senin kadar sabırlı değiliz Mişa.”

Gidiyorlar, ağıt yakalım arkalarından. Çünkü gitmek var, dönmek yok. Bağırlarına basmışlar çocuklarını ve dişlerini sıka­rak. Yağmura, kara, dipçiklere ve saat kulelerine aldırmayarak. Tel örgüleri yarıp duvara tırmana­rak. Bozbulanık, coşkun bir nehrin kederli köpüğü gibi. Aniden havalanan sığırcık sürüsü gibi… O kadar kalabalık ve kocamanlar k...

On dokuzuncu yüzyıl sonu İstanbul’unda, Batı’dan alınan tiyatro biçimleriyle geleneksel Türk tiyatrosu biçimlerinin kaynaşarak dinamik bir tiyatro çevresinin oluşturulduğu görülür. Buradan hareketle, Osmanlı’nın son dönemindeki İstanbul’u; Paris, Londra, Viyana hatta Tokyo gibi kentler ile aynı karakterde bir “tiyatro şehri” olarak yorumlamak mümkü...

Ahmet Mithat Efendi, adlı eserini 27 Teşrinievvel 1886-1 Mayıs 1890 tarihleri arasında üç buçuk yıl süre ile Tercüman-ı Hakikat gazetesinde tefrika ettikten sonra kitap olarak bastırmıştır. Musahabat-ı Leyliye sosyal, kültürel, tarihî, hikemî, ilmî, fennî, dinî ve edebî konuları ihtiva etmektedir. Mithat Efendi sohbet havasında yazdığı bu musahabel...

Hz. Peygamber’in anne-babası ile soyunun imanı ve seçkinliği problemi İslâm literatürü tarihinde müstakil bir tartışma ve anlatı konusudur. Çeşitli entelektüel akımların (Şâfiî-Eş’arî, Hanefî-Maturidî, Şii, Sûfî) ilkelerini dayattığı ebeveynin inancı polemiği -aynı zamanda- fetret ehlinin dini durumu bağlamında ulûhiyetin bilinmesi, Hz. Peygamber’i...

Ahmet Mithat’ın özel olarak ekonomi bahsini konu edindiği eserlerinden biri Sevda-yı Sa’y ü Amel’dir. Bağımsız bir kitap gibi yayımlanmış olan, günümüzde hâlâ geçerliliğini koruyan sorunların ele alındığı eser, 1879’da Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımlanmış olan iki uzun makaleden oluşmaktadır. Bu ma­kalelerden ilki Sevda-yı Sa’y ü Amel olup, i...